O nas: jak rozpoznać rzetelnego rzeczoznawcę samochodowego

Rzetelnego rzeczoznawcę samochodowego rozpoznaje się po publicznym powołaniu, akredytowanej certyfikacji lub sprawdzonym członkostwie w związku branżowym — nie po samym słowie „rzeczoznawca”.

„Sachverständiger”, „Gutachter” i „Kfz-Gutachter” to prawnie niechronione określenia; karalne jest wyłącznie nieuprawnione używanie tytułu „öffentlich bestellter Sachverständiger” (publicznie powołany rzeczoznawca, § 132a StGB). Nie oznacza to, że jakość jest dowolna — oznacza to, że trzeba samodzielnie sprawdzić, jaki dowód faktycznie posiada dany rzeczoznawca. Poniższe fragmenty wyjaśniają trzy prawdziwe drogi dowodowe i otwarcie odpowiadają na pytanie, jak wygląda nasza własna niezależność.

Jak rozpoznać rzetelnego rzeczoznawcę samochodowego?

Istnieją trzy wiarygodne drogi, żadna z nich nie jest zezwoleniem zawodowym w ścisłym sensie:

1. Publiczne powołanie i zaprzysiężenie (ö.b.u.v.) przez izbę przemysłowo-handlową (IHK). Dobrowolne, na wniosek, na podstawie § 36 GewO. Warunkiem są między innymi „wiedza fachowa znacznie powyżej przeciętnej”, zdany egzamin kompetencyjny przed gremium fachowym oraz zaprzysiężenie do niezależnego, wolnego od poleceń i bezstronnego wykonywania zadań. Powołanie jest ograniczone do pięciu lat i publikowane w publicznym rejestrze izb przemysłowo-handlowych. Dziedzina motoryzacyjna nazywa się „Kraftfahrzeugschäden und -bewertung” (szkody i wycena pojazdów), numer dziedziny 4850.

2. Certyfikacja na podstawie normy DIN EN ISO/IEC 17024, wydawana przez jednostkę akredytowaną. Ta norma reguluje certyfikację osób i jest nadzorowana przez niemiecką jednostkę akredytującą (Deutsche Akkreditierungsstelle, DAkkS). Spośród 89 jednostek akredytowanych w całych Niemczech do certyfikacji osób dokładnie trzy prowadzą własny program dla rzeczoznawców samochodowych: IfS GmbH für Sachverständige (Kolonia), ZAK-Zertifizierungsstelle für Fahrzeugsachverständige GmbH (Diez) oraz IQ-ZERT (Sankt Augustin). Prawdziwą certyfikację rozpoznaje się po dokładnym sformułowaniu „Zertifizierte(r) Sachverständige(r) (IfS-Zert) für Kraftfahrzeugschäden und -bewertung, IfS GmbH” albo odpowiednim sformułowaniu pozostałych dwóch jednostek — a nie po sformułowaniu, które łączy nazwę normy z przyimkiem takim jak „nach” czy „gemäß”; dokładnie to sam certyfikator klasyfikuje jako niedopuszczalne stwierdzenie reklamowe. Tam, gdzie nasi własni rzeczoznawcy posiadają taką certyfikację, podajemy ją dokładnie w dopuszczalnym brzmieniu, bez takiego przyimka i bez indywidualnego numeru rejestrowego.

3. Członkostwo w związku branżowym z własnym egzaminem wstępnym, na przykład w Bundesverband der freiberuflichen und unabhängigen Sachverständigen für das Kraftfahrzeugwesen (BVSK) albo w Verband der unabhängigen Kraftfahrzeug-Sachverständigen (VKS). Oba wymagają wieloletniej działalności na własny rachunek i zewnętrznego dowodu kompetencji — same nie są jednak akredytowaną jednostką certyfikującą ani zezwoleniem państwowym.

Kontrprzykład, bez wymieniania nazw: istnieją też związki, które przyjmują każdego — „z każdej branży”, „bez seminarium, w trzech krokach”. Takie członkostwa nic nie mówią o kwalifikacjach fachowych. To właśnie pokazuje, dlaczego trzy wymienione wyżej drogi są miarodajne, a nie samo członkostwo w jakimkolwiek związku.

Czym różni się wolny rzeczoznawca od DEKRA, TÜV czy GTÜ?

DEKRA, spółki TÜV, GTÜ i KÜS są przede wszystkim organizacjami nadzorującymi (Überwachungsorganisationen): na zlecenie ustawowe przeprowadzają okresowe badania techniczne (Hauptuntersuchung), badania emisji spalin i kontrole bezpieczeństwa zgodnie z załącznikiem VIIIb StVZO, częściowo także jako urzędowo uznani rzeczoznawcy lub techniczne stacje kontroli na podstawie ustawy o rzeczoznawcach samochodowych (Kfz-Sachverständigengesetz). Dla tych zadań o charakterze władczym ustawa wyraźnie nakazuje niezależność od poleceń i ekonomiczną niezależność od liczby i wyniku kontroli (§ 6 ust. 1 KfSachvG, załącznik VIIIb nr 6.1 StVZO).

Ta ustawowa niezależność od poleceń dotyczy jednak wyłącznie władczego nadzoru nad pojazdami — nie dotyczy prywatnoprawnej opinii o szkodzie po wypadku. Tam te normy nie działają, ponieważ chodzi o zwykły cywilnoprawny stosunek zlecenia. To nie jest zarzut wobec rzetelności poszczególnych podmiotów, lecz stwierdzenie o zasięgu przepisów.

Wolny, niezależny rzeczoznawca samochodowy — jak biura naszej grupy — pracuje wyłącznie w cywilnoprawnym stosunku zlecenia z poszkodowanym, bez ustawowo przypisanej podwójnej roli władczej. Jego niezależność przy opinii o szkodzie wynika z regulaminu rzeczoznawców izby przemysłowo-handlowej, warunków akredytowanej jednostki certyfikującej albo z umownego samozobowiązania — zależnie od tego, którą z trzech wymienionych wyżej dróg reprezentuje.

Czy rzeczoznawca polecany przez warsztat jest naprawdę niezależny?

To najbardziej niewygodne pytanie na tej stronie i odpowiadamy na nie otwarcie: jeśli warsztat poleca rzeczoznawcę, a oba podmioty są finansowo od siebie zależne — na przykład przez stałą prowizję za każde skierowanie — powstaje strukturalny konflikt interesów. Rzeczoznawca mógłby ulec pokusie, by wycenić zakres naprawy tak, jak jest to korzystne dla polecającego warsztatu, zamiast tak, jak wynika to z rzeczywistej szkody. Dotyczy to niezależnie od tego, jak uczciwy jest w rzeczywistości dany rzeczoznawca — sama struktura wywołuje pozór.

A teraz o nas samych: Unfall und jetzt? to portal konsumencki grupy własnych biur rzeczoznawców samochodowych — jesteśmy więc sami częścią grupy firm, a nie pojedynczą praktyką bez żadnych powiązań. Mówimy to tutaj wyraźnie, nie tylko w nocie prawnej (Impressum). Decydująca różnica wobec opisanego wyżej przypadku konfliktu: nasi rzeczoznawcy nie są związani z żadnym konkretnym warsztatem i nie otrzymują prowizji za skierowanie zlecenia naprawy. Ich honorarium zależy od zlecenia sporządzenia opinii, a nie od wielkości zlecenia naprawy, które wynika z opinii. Naprawę zleca się tam, gdzie się chce — nie narzucamy żadnego warsztatu ani nie wskazujemy żadnego z nazwy.

Pełna przejrzystość oznacza też: warto sprawdzić to samodzielnie. Warto zapytać każdego rzeczoznawcę, którego się zleca — także naszego — czy jest związany z warsztatem albo otrzymuje prowizję za skierowanie. Właśnie ta sprawdzalność jest różnicą między platformą pośredniczącą, która nie może odpowiedzieć na takie pytania, ponieważ jej model biznesowy opiera się na pośrednictwie, a grupą rzeczoznawców, która ujawnia, jak jest powiązana, a jak nie.