Stundenverrechnungssätze (stawki roboczogodzin) i Werkstattverweis (skierowanie do tańszego warsztatu): kiedy trzeba korzystać z niezależnego warsztatu
Werkstattverweis (skierowanie do niezależnego warsztatu) jest zgodny z prawem tylko wtedy, gdy warsztat jest technicznie równoważny, łatwo dostępny, a pojazd nie jest chroniony wiekiem lub historią serwisową.
Czy to dotyczy tej sytuacji? Decydujące rozróżnienie
Zanim dalej: w tej sytuacji ma znaczenie, czy naprawa została już wykonana.
Naprawa została wykonana i istnieje faktura
Stundenverrechnungssätze (stawki roboczogodzin) zostały wtedy rzeczywiście zafakturowane i są udokumentowane fakturą. To, czy naprawa odbyła się w autoryzowanym warsztacie marki (markengebundene Fachwerkstatt) czy w warsztacie niezależnym, nie odgrywa już decydującej roli dla roszczenia według aktualnego orzecznictwa — liczy się moment wypadku, a nie późniejsze zachowanie (BGH VI ZR 405/24 z 24.03.2026; BGH VI ZR 100/25 z 31.03.2026). To, co warsztat zafakturował, musi co do zasady zostać zwrócone przez sprawcę; ryzyko warsztatu (Werkstattrisiko — ryzyko, że poszczególne pozycje faktury okażą się później zawyżone) ponosi sprawca, nawet jeśli faktura nie została jeszcze zapłacona (BGH VI ZR 38/22 z 16.01.2024).
W tym przypadku należy użyć poniższego wzoru dla rozliczenia konkretnego (konkrete Abrechnung), opartego na rzeczywistej fakturze za naprawę.
Rozliczenie następuje na podstawie opinii, bez naprawy
Wtedy decyduje to, czy ubezpieczyciel może skutecznie skierować do równoważnego, rozsądnego i tańszego warsztatu — Werkstattverweis (skierowanie do warsztatu). Jeśli mu się to nie uda, decydujące pozostają Stundenverrechnungssätze autoryzowanego warsztatu marki (markengebundene Fachwerkstatt).
Warto też zauważyć: przy rozliczeniu na podstawie kosztorysu (fiktive Abrechnung) podatek VAT nie jest zwracany, dopóki faktycznie nie został poniesiony (§ 249 ust. 2 zdanie 2 BGB).
Ubezpieczenie autocasco (Kaskoversicherung): w ramach autocasco polisa może przewidywać własne powiązanie z konkretnym warsztatem albo obniżone Stundenverrechnungssätze (AKB — ogólne warunki niemieckiego ubezpieczenia pojazdów). To kwestia umowna wynikająca z polisy autocasco, niezależna od orzecznictwa dotyczącego skierowania, które odnosi się do ubezpieczyciela OC sprawcy.
Rzeczoznawcy zwykle obliczają koszty naprawy na podstawie lokalnego autoryzowanego warsztatu marki, ponieważ to najbardziej wiarygodnie odzwierciedla typowo powstające koszty. Ubezpieczyciele natomiast często chcą skierować do tańszego niezależnego warsztatu, aby obniżyć koszty naprawy — Werkstattverweis (skierowanie do warsztatu). Jest to zgodne z prawem tylko wtedy, gdy ubezpieczyciel konkretnie udowodni zarówno techniczną równoważność, jak i rozsądność tej alternatywy.
Czy trzeba dopłacić, jeśli faktura warsztatu jest wyższa niż w opinii?
Co do zasady nie. Jeśli naprawa zostaje wykonana w zakresie uznanym przez rzeczoznawcę za konieczny, obowiązuje tzw. ryzyko warsztatu (Werkstattrisiko): to, co warsztat nalicza za fachową naprawę, musi co do zasady zostać zwrócone przez sprawcę, nawet jeśli poszczególne pozycje później wydają się zawyżone (BGH, wyrok z 16.01.2024, VI ZR 38/22). Nie trzeba uzasadniać kalkulacji warsztatu. Wyjątek: ta ochrona nie obowiązuje, gdy świadomie dochodzi do zmowy z warsztatem albo zawyżenie jest oczywiste.
Uczciwie trzeba powiedzieć: orzecznictwo dotyczące własnego warsztatu poszkodowanego (BGH VI ZR 274/22) pokazuje, że skierowania mogą w pojedynczych przypadkach działać także na niekorzyść poszkodowanego — decydują wykorzystanie mocy przerobowych i rozsądność. Skierowanie nie jest więc niezgodne z prawem samo w sobie, lecz podlega jasnym wymogom, które trzeba zbadać w razie sporu.
Znane również jako
- skierowanie ubezpieczyciela do tańszego warsztatu
- ubezpieczyciel każe naprawiać poza ASO
- czy trzeba jechać do warsztatu wskazanego przez ubezpieczyciela
- obniżenie stawki roboczogodziny przez ubezpieczyciela Niemcy
- Werkstattverweis
Liczby
| Wartość | Znaczenie | Źródło | Stan na |
|---|---|---|---|
| trzy lata | Wiek pojazdu, do którego skierowanie do niezależnego warsztatu jest z reguły nierozsądne | BGH VI ZR 405/24, Rn. 11 | 24.03.2026 |
| od czterech do sześciu tygodni | Termin na weryfikację, jaki zwykle przyznaje się ubezpieczycielowi OC od otrzymania kompletnych dokumentów | własna analiza praktyki | 28.08.2026 |
| brak ogólnokrajowego porównania stawek | Nie istnieje jeden ogólnokrajowy wzorzec w euro dla porównania „warsztat autoryzowany kontra niezależny” — stawki są regionalne i zależne od marki | własna analiza orzecznictwa | 28.08.2026 |
Przykład obliczeniowy
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Koszt naprawy według opinii (warsztat autoryzowany), netto | 5 240,00 € |
| Koszt naprawy po skierowaniu do warsztatu niezależnego, netto | 4 310,00 € |
| Wypłata ubezpieczyciela | 4 310,00 € |
Wynik: Różnica 930,00 €. Pojazd ma dwa lata. Według aktualnego orzecznictwa skierowanie do warsztatu spoza sieci markowej jest przy tak młodym pojeździe z reguły nierozsądne — w tym przykładzie potrącenie można zakwestionować, niezależnie od tego, jak równoważny jest wskazany warsztat pod innymi względami.
Co zazwyczaj pisze ubezpieczyciel
To streszczone sensownie typowe uzasadnienia z pism o likwidacji szkody, a nie dosłowne cytaty z konkretnego pisma.
„Wir verweisen Sie auf die Firma … Diese Werkstatt ist technisch gleichwertig und für Sie mühelos erreichbar. Wir erstatten nur deren Stundenverrechnungssätze.“ (polski: „Kierujemy Państwa do firmy … Ten warsztat jest technicznie równoważny i łatwo dla Państwa dostępny. Zwracamy tylko jego stawki roboczogodzin.”)
„Sie haben Ihr Fahrzeug tatsächlich in einer freien Werkstatt reparieren lassen. Damit zeigen Sie, dass Ihnen an der Markenwerkstatt nicht gelegen ist.“ (polski: „Naprawili Państwo pojazd faktycznie w warsztacie niezależnym. Pokazuje to, że warsztat autoryzowany nie był dla Państwa istotny.”)
„Unser Prüfbericht kommt zu niedrigeren ortsüblichen Stundenverrechnungssätzen. Wir kürzen auf diesen Wert.“ (polski: „Nasz raport kontrolny wskazuje niższe, miejscowo typowe stawki roboczogodzin. Obniżamy wypłatę do tej wartości.”)
„Ihr Fahrzeug ist älter als drei Jahre. Ein Verweis auf eine freie Werkstatt ist daher grundsätzlich zulässig.“ (polski: „Państwa pojazd ma więcej niż trzy lata. Skierowanie do warsztatu niezależnego jest zatem co do zasady dopuszczalne.”)
Jak można odpowiedzieć
Naprawa została wykonana i istnieje faktura
Sehr geehrte Damen und Herren,
Sie haben die Stundenverrechnungssätze auf das Niveau der von Ihnen benannten Werkstatt gekürzt. Die Reparatur ist durchgeführt und mit Rechnung vom … belegt. Nach der Rechtsprechung des Bundesgerichtshofs kommt es für die Zumutbarkeit einer Verweisung auf den Zeitpunkt des Unfalls an, nicht auf mein späteres Verhalten (BGH, Urteil vom 24.03.2026, VI ZR 405/24). Ob einzelne Positionen der Werkstattrechnung im Nachhinein als überhöht bewertet werden, geht nicht zu meinen Lasten. Ich bitte um Ausgleich des offenen Betrages bis zum …
Tłumaczenie polskie (wyłącznie do zrozumienia — proszę wysłać tekst niemiecki powyżej, nie ten):
Szanowni Państwo,
obniżyli Państwo stawki roboczogodzin do poziomu wskazanego przez Państwa warsztatu. Naprawa została wykonana i jest udokumentowana fakturą z dnia … . Według orzecznictwa Bundesgerichtshof o rozsądności skierowania decyduje moment wypadku, a nie moje późniejsze zachowanie (BGH, wyrok z 24.03.2026, VI ZR 405/24). To, czy poszczególne pozycje faktury warsztatu zostaną później ocenione jako zawyżone, nie obciąża mnie. Proszę o wyrównanie zaległej kwoty do dnia … .
Rozliczenie następuje na podstawie opinii, bez naprawy
Sehr geehrte Damen und Herren,
zu Ihrem Verweis auf die von Ihnen benannte Werkstatt weise ich auf Folgendes hin: Ein Verweis ist nur zulässig, wenn die Werkstatt technisch gleichwertig, für mich mühelos erreichbar und zumutbar ist. Mein Fahrzeug war zum Unfallzeitpunkt … Jahre alt bzw. lückenlos markengebunden gewartet, wie das beigefügte Scheckheft zeigt. Ich halte daher an den Stundenverrechnungssätzen meiner Markenwerkstatt gemäß Gutachten vom … fest und bitte um Ausgleich bis zum …
Tłumaczenie polskie (wyłącznie do zrozumienia — proszę wysłać tekst niemiecki powyżej, nie ten):
Szanowni Państwo,
odnosząc się do Państwa skierowania do wskazanego warsztatu, zwracam uwagę na co następuje: skierowanie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy warsztat jest technicznie równoważny, łatwo dla mnie dostępny i rozsądny. W chwili wypadku mój pojazd miał … lat i/lub był bez przerwy serwisowany w warsztacie autoryzowanym, co pokazuje załączona książka serwisowa. Podtrzymuję zatem stawki roboczogodzin mojego warsztatu autoryzowanego według opinii z dnia … i proszę o wyrównanie do dnia … .
Ubezpieczyciel wskazał konkretny warsztat — jak go sprawdzić
Skierowanie do konkretnego warsztatu nie jest zwykłą formalnością. Poniższe kryteria pozwalają sprawdzić, czy wskazany warsztat w ogóle jest rozsądny:
- Odległość i dostępność z miejsca zamieszkania. Wyraźnie dłuższa trasa niż do poprzedniego warsztatu przemawia przeciwko rozsądności.
- Czy warsztat jest związany standardami jakości, na przykład przez certyfikację lub członkostwo w sieci warsztatów?
- Czy zachowana zostaje gwarancja producenta, jeśli naprawa odbędzie się tam?
- Czy istnieje usługa odbioru i dowozu pojazdu i kto ponosi jej koszt? Jeśli jej nie ma, powstaje dodatkowy nakład, który ubezpieczyciel musi uwzględnić.
- Wiek pojazdu i nieprzerwana historia serwisowa (Scheckheftpflege) u autoryzowanego dealera. Oba czynniki przemawiają przeciwko rozsądności skierowania — dla pojazdu młodszego niż trzy lata skierowanie jest z reguły i tak wykluczone (BGH VI ZR 405/24, Rn. 11), a czysto kosmetyczna, nienaprawiona szkoda wcześniejsza niczego nie zmienia, dopóki historia serwisowa jest nieprzerwana.
- Czy warsztat został wskazany konkretnie przed naprawą, czy dopiero później, w piśmie o potrąceniu? Sam raport kontrolny (Prüfbericht) bez rozpoznawalnego autora-rzeczoznawcy nie wystarcza jako podstawa skierowania.
Jeśli wskazany warsztat nie spełnia któregoś z tych punktów, można odpowiedzieć:
Die von Ihnen benannte Werkstatt ist mangels … nicht ohne Weiteres gleichwertig und zumutbar erreichbar. Ich halte an der Kalkulation meines Gutachtens fest, die auf den Stundenverrechnungssätzen meiner bisherigen Werkstatt beruht.
Tłumaczenie polskie (wyłącznie do zrozumienia — proszę wysłać tekst niemiecki powyżej, nie ten):
Wskazany przez Państwa warsztat nie jest, z braku …, łatwo dostępny i równoważny. Podtrzymuję kalkulację z mojej opinii, opartą na stawkach roboczogodzin mojego poprzedniego warsztatu.
Odnosi się to do prawa niemieckiego i niemieckiej praktyki sądowej.
Uwaga: to ogólna pomoc w sformułowaniu, a nie porada prawna w indywidualnej sprawie. Prosimy dostosować tekst do własnej sytuacji lub skorzystać z porady prawnika w konkretnym przypadku.
Co ubezpieczyciel robi dalej
- Płaci różnicę. Często wtedy, gdy wiek pojazdu lub historia serwisowa wykluczają skierowanie.
- Doprecyzowuje swoje skierowanie do warsztatu. Wtedy decyduje odległość, powiązanie z jakością i zachowanie gwarancji wskazanego warsztatu.
- Ponownie powołuje się na swój raport kontrolny (Prüfbericht). Raport kontrolny bez rozpoznawalnego autora-rzeczoznawcy nie wystarcza jako podstawa skierowania według orzecznictwa.
- Podtrzymuje potrącenie. Wtedy zwykle chodzi o kilkaset euro, często dochodzone razem z innymi potrąconymi pozycjami.
Jeśli opinia nie ocenia wyraźnie równoważności wskazanego warsztatu, pomaga uzupełniająca opinia rzeczoznawcy. Może ona ocenić wyposażenie techniczne, certyfikację i dostępność wskazanego warsztatu — to ustalenie rzeczoznawcy, a nie raport kontrolny drugiej strony.
W sprawie terminu: ubezpieczycielowi OC przysługuje zwykle termin na weryfikację od czterech do sześciu tygodni od otrzymania kompletnych dokumentów. W piśmie warto wyznaczyć konkretny termin płatności. Jeśli ubezpieczyciel nie reaguje, popada w zwłokę (Verzug, § 286 BGB) i od tego momentu jest zobowiązany do odsetek za zwłokę. Roszczenia z wypadku drogowego przedawniają się z reguły po trzech latach, licząc do końca roku (§ 195, § 199 BGB).
Gdzie to widać w opinii? Stundenverrechnungssätze pojawiają się zwykle na początku kalkulacji pod nagłówkiem „Kalkulationsgrundlage” (podstawa kalkulacji) albo „Stundenverrechnungssätze der Referenzwerkstatt” (stawki roboczogodzin warsztatu referencyjnego), z nazwą, adresem i informacją, czy warsztat jest autoryzowany przez markę. Jeśli brakuje oceny wskazanego warsztatu alternatywnego, warto poprosić o uzupełniającą opinię.
Odnosi się to do prawa niemieckiego i niemieckiej praktyki sądowej.
Orzecznictwo
| Sąd | Sygnatura | Data | Kluczowe ustalenie | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| BGH | VI ZR 405/24 | 24.03.2026 | Oficjalna teza orzeczenia: powołanie się na nierozsądność niezależnego warsztatu wskazanego przez sprawcę nie odpada przy rozliczeniu na podstawie kosztorysu tylko dlatego, że poszkodowany później faktycznie naprawia tam pojazd. Decydujący jest moment wypadku. Rn. 11: naprawa w niezależnym warsztacie jest z reguły nierozsądna, jeśli pojazd w chwili wypadku miał nie więcej niż trzy lata, albo jeśli poszkodowany udowodni książką serwisową, fakturami lub terminami serwisowymi, że pojazd zawsze był serwisowany i naprawiany w warsztacie autoryzowanym. | https://www.bundesgerichtshof.de |
| BGH | VI ZR 100/25 | 31.03.2026 | Przy rozliczeniu na podstawie kosztorysu za szkodę na mieniu to, co dzieje się później z uszkodzoną rzeczą, z reguły nie ma znaczenia. | https://www.bundesgerichtshof.de |
| BGH | VI ZR 38/22 | 16.01.2024 | Ryzyko warsztatu (Werkstattrisiko): poszkodowany może się na nie powołać nawet wtedy, gdy faktura warsztatu nie została jeszcze zapłacona; zapłata następuje wówczas krok po kroku w zamian za cesję roszczeń wobec warsztatu. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=16.01.2024&Aktenzeichen=VI+ZR+38%2F22 |
| BGH | VI ZR 274/22 | 26.05.2023 | Przy rozliczeniu na podstawie kosztorysu poszkodowany może wyjątkowo zostać skierowany także do własnego warsztatu, jeśli nie jest on w pełni wykorzystany, a skorzystanie z wolnych mocy jest dla niego rozsądne; roszczenie z reguły nadal obejmuje wtedy marżę zysku przedsiębiorcy. | https://www.openjur.de |
| BGH | VI ZR 53/09 | 20.10.2009 | „Wyrok w sprawie VW Golfa.” Poszkodowany może oprzeć rozliczenie na podstawie kosztorysu na zwykłych stawkach roboczogodzin autoryzowanego warsztatu marki, ustalonych regionalnie przez rzeczoznawcę; skierowanie jest możliwe tylko wtedy, gdy udowodniono równoważność i rozsądność. Rozstrzygana sprawa dotyczyła 9,5-letniego VW Golfa, a nie młodego pojazdu. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=20.10.2009&Aktenzeichen=VI+ZR+53%2F09 |
| BGH | VI ZR 91/09 | 23.02.2010 | Książka serwisowa, faktury lub historia konserwacji mogą służyć jako dowód konsekwentnego serwisowania u autoryzowanego dealera, co zachowuje ochronę przed skierowaniem nawet dla starszych pojazdów. | https://www.bundesgerichtshof.de |
| BGH | VI ZR 65/18 | 25.09.2018 | Podstawowa doktryna skierowania: jeśli możliwe jest rozsądne skierowanie do równoważnego, tańszego warsztatu, roszczenie o wyższe stawki warsztatu autoryzowanego w tym zakresie wygasa. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=25.09.2018&Aktenzeichen=VI+ZR+65%2F18 |
| BGH | VI ZR 302/08 | 22.06.2010 | Rozliczenie na podstawie kosztorysu może opierać się na stawkach roboczogodzin autoryzowanego warsztatu marki. Skierowanie do niezależnego warsztatu wymaga dowodu równoważności; sam wiek pojazdu do tego nie wystarcza. | https://openjur.de/u/68616.html |
| BGH | VI ZR 320/12 | 14.05.2013 | Stanowisko przeciwne. Sprawca może skierować poszkodowanego do tańszej, równoważnej możliwości naprawy nawet w trakcie toczącego się procesu, o ile nie stoją temu na przeszkodzie przepisy o spóźnionych twierdzeniach. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=14.05.2013&Aktenzeichen=VI+ZR+320%2F12 |
| OLG Schleswig | 7 U 87/25 | 28.11.2025 | Powtarza wymogi skierowania — równoważność i łatwą dostępność — powołując się na BGH VI ZR 65/18. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=OLG+Schleswig&Datum=28.11.2025&Aktenzeichen=7+U+87%2F25 |
| OLG München | 10 U 5397/21 e | 21.09.2022 | Skierowanie do tańszego warsztatu referencyjnego jest rozsądne, jeśli jest on łatwo dostępny; jako wartość orientacyjną przyjmuje się odległość około 20 kilometrów. | https://dejure.org/2022,26443 |
| LG Memmingen | 32 O 1176/17 | 18.07.2018 | Ogólne zakwestionowanie stawek roboczogodzin przyjętych przez rzeczoznawcę nie jest wystarczające procesowo. | https://dejure.org/2018,22337 |
| LG Saarbrücken | 13 S 38/23 | 14.03.2024 | Poszkodowany jest panem procesu restytucji; ryzyko warsztatu (Werkstattrisiko) ponosi sprawca, nawet gdy faktura nie została jeszcze zapłacona. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=LG+Saarbr%C3%BCcken&Datum=14.03.2024&Aktenzeichen=13+S+38%2F23 |
| LG Duisburg | 11 S 28/24 | 16.01.2025 | Koszty naprawy pozostają zwrotne nawet przy niegospodarności, jeśli poszkodowany bez własnej winy wybrał kompetentny warsztat. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=LG+Duisburg&Datum=16.01.2025&Aktenzeichen=11+S+28%2F24 |
| AG München | 332 C 26626/12 | 06.12.2012 | Dla pojazdów młodszych niż trzy lata warsztatem referencyjnym jest autoryzowany warsztat marki; skierowanie do warsztatu spoza sieci markowej jest wykluczone. | IWW Unfallregulierung effektiv, Fachbeitrag „UPE-Aufschlag fiktiv bei jungem Fahrzeug“ |
Najczęstsze pytania
Ubezpieczyciel kieruje mnie do tańszego, niezależnego warsztatu — Werkstattverweis. Czy trzeba tam jechać?
Tylko jeśli warsztat jest technicznie równoważny i łatwo dostępny. Dla pojazdów młodszych niż trzy lata lub z nieprzerwaną historią serwisową u dealera takie skierowanie jest zwykle niezgodne z prawem.
Czym jest raport kontrolny ubezpieczyciela i na ile jest wiarygodny?
Raport kontrolny (Prüfbericht) ocenia koszty naprawy bez oględzin pojazdu. Jeśli nie wskazuje wykwalifikowanego autora-rzeczoznawcy, według orzecznictwa nie wystarcza jako podstawa skierowania.
Czy trzeba dopłacić, jeśli faktura warsztatu jest wyższa niż w opinii?
Co do zasady nie. Jeśli naprawa odbywa się w zakresie wskazanym w opinii, ryzyko warsztatu (Werkstattrisiko) ponosi sprawca, a nie poszkodowany — chyba że świadomie doszło do zawyżenia faktury.
Co się dzieje, jeśli mimo skierowania naprawa odbędzie się w warsztacie autoryzowanym?
Nie szkodzi to roszczeniu o fikcyjne stawki warsztatu autoryzowanego. Liczy się moment wypadku, a nie to, co później dzieje się z pieniędzmi.
Czy Werkstattverweis dotyczy też starszego pojazdu ze szkodą wcześniejszą?
Czysto kosmetyczna, nienaprawiona szkoda wcześniejsza niczego nie zmienia, dopóki historia serwisowa (Scheckheftpflege) u dealera była nieprzerwana. Ochrona przed skierowaniem wtedy nadal obowiązuje.
Czy ubezpieczyciel może skierować do własnego warsztatu poszkodowanego?
Wyjątkowo tak — jeśli poszkodowany prowadzi warsztat, nie jest on w pełni wykorzystany, a skorzystanie z niego jest rozsądne; roszczenie z reguły nadal obejmuje wtedy marżę zysku.
Źródła
- BGH, Urteil vom 24.03.2026, Az. VI ZR 405/24 (ECLI:DE:BGH:2026:240326UVIZR405.24.0) — https://www.bundesgerichtshof.de
- BGH, Urteil vom 31.03.2026, Az. VI ZR 100/25 (ECLI:DE:BGH:2026:310326UVIZR100.25.0) — https://www.bundesgerichtshof.de
- BGH, Urteil vom 16.01.2024, Az. VI ZR 38/22 (DAR 2024, 253; VersR 2024, 445) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=16.01.2024&Aktenzeichen=VI+ZR+38%2F22
- BGH, Urteil vom 25.09.2018, Az. VI ZR 65/18 (NJW 2019, 852) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=25.09.2018&Aktenzeichen=VI+ZR+65%2F18
- BGH, Urteil vom 26.05.2023, Az. VI ZR 274/22 — https://www.openjur.de
- BGH, Urteil vom 20.10.2009, Az. VI ZR 53/09 (BGHZ 183, 21; NJW 2010, 606) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=20.10.2009&Aktenzeichen=VI+ZR+53%2F09
- BGH, Urteil vom 23.02.2010, Az. VI ZR 91/09 — zitiert in BGH VI ZR 405/24, Rn. 11 (VersR 2010, 923) — https://www.bundesgerichtshof.de
- BGH, Urteil vom 22.06.2010, Az. VI ZR 302/08 (Volltext openjur.de) — https://openjur.de/u/68616.html
- BGH, Urteil vom 14.05.2013, Az. VI ZR 320/12 — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=14.05.2013&Aktenzeichen=VI+ZR+320%2F12
- OLG Schleswig, Urteil vom 28.11.2025, Az. 7 U 87/25 — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=OLG+Schleswig&Datum=28.11.2025&Aktenzeichen=7+U+87%2F25
- OLG München, Urteil vom 21.09.2022, Az. 10 U 5397/21 e — https://dejure.org/2022,26443
- LG Memmingen, Urteil vom 18.07.2018, Az. 32 O 1176/17 — https://dejure.org/2018,22337
- LG Saarbrücken, Urteil vom 14.03.2024, Az. 13 S 38/23 — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=LG+Saarbr%C3%BCcken&Datum=14.03.2024&Aktenzeichen=13+S+38%2F23
- LG Duisburg, Urteil vom 16.01.2025, Az. 11 S 28/24 — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=LG+Duisburg&Datum=16.01.2025&Aktenzeichen=11+S+28%2F24
- AG München, Urteil vom 06.12.2012, Az. 332 C 26626/12 — IWW Unfallregulierung effektiv, Fachbeitrag „UPE-Aufschlag fiktiv bei jungem Fahrzeug“