Totalschaden (szkoda całkowita), wartość pozostałości (Restwert) i zasada 130%: co się należy
Przy ekonomicznej szkodzie całkowitej (wirtschaftlicher Totalschaden) należy się wartość odtworzeniowa (Wiederbeschaffungswert) pomniejszona o wartość pozostałości (Restwert); pełna naprawa i zatrzymanie pojazdu na sześć miesięcy pozwala zamiast tego na wypłatę do 130 procent.
Czy to dotyczy tej sytuacji? Kluczowe rozróżnienie
Zanim dalej: sytuacja zależy od tego, czy pojazd został naprawiony mimo szkody całkowitej, czy rozliczenie następuje na podstawie opinii.
Pojazd naprawiono fachowo i w pełni mimo szkody całkowitej (Totalschaden)
Wtedy decyduje to, czy koszty naprawy powiększone o merkantile Wertminderung (utratę wartości handlowej) stwierdzoną w opinii mieszczą się w granicy 130 procent (130-Prozent-Grenze) wartości odtworzeniowej (Wiederbeschaffungswert), czy naprawa odpowiada specyfikacji z opinii, oraz czy pojazd będzie użytkowany przez co najmniej sześć miesięcy. Ryzyko warsztatu (Werkstattrisiko — ryzyko, że warsztat zawyży rachunek lub wykona wadliwą pracę) ponosi z reguły sprawca wypadku, nawet jeśli faktura nie została jeszcze zapłacona (BGH, wyrok z 16.01.2024, VI ZR 38/22). Nie trzeba uzasadniać kalkulacji warsztatu.
Rozliczenie następuje na podstawie wartości odtworzeniowej i wartości pozostałości, bez naprawy
Wtedy należy się różnica między wartością odtworzeniową (Wiederbeschaffungswert) a wartością pozostałości (Restwert). Liczy się wartość pozostałości ustalona przez rzeczoznawcę na regionalnym rynku faktycznie dostępnym dla poszkodowanego, a nie oferta z ogólnokrajowej giełdy wartości pozostałości (Restwertbörse). VAT jest zwracany tylko w zakresie, w jakim rzeczywiście powstał z tytułu faktycznego zakupu zastępczego pojazdu (§ 249 ust. 2 zdanie 2 BGB).
Ekonomiczna szkoda całkowita (wirtschaftlicher Totalschaden) występuje, gdy koszty naprawy osiągają lub przekraczają wartość odtworzeniową (Wiederbeschaffungswert). Do granicy 130 procent tej wartości nadal można naprawić pojazd, jeśli chce się go zatrzymać z uwagi na szczególny interes — tzw. Integritätsinteresse. Co do wartości pozostałości (Restwert) obowiązuje zasada: ustala się ją na rynku regionalnym, a nie na często wyżej licytującym ogólnokrajowym rynku specjalnym giełd wartości pozostałości (Restwertbörsen).
Co oznacza zasada 130 procent przy szkodzie całkowitej (Totalschaden)?
Koszty naprawy powiększone o Wertminderung (utratę wartości) mogą łącznie wynosić do 130 procent wartości odtworzeniowej i wtedy nadal podlegają zwrotowi mimo ekonomicznej szkody całkowitej — jeśli naprawa jest fachowa, a pojazd nadal użytkowany.
Czym jest Restwertbörse i czy trzeba zaakceptować wyższą ofertę?
Ogólnokrajowa platforma internetowa, na której wyspecjalizowani kupujący licytują pojazdy powypadkowe, w praktyce nie jest łatwo dostępna dla osoby prywatnej. Dlatego z reguły nie trzeba akceptować wyższej oferty z giełdy wartości pozostałości.
Uczciwie trzeba powiedzieć: dla samej granicy 130 procent (130-Prozent-Grenze) nie udało się potwierdzić w żadnej wolno dostępnej bazie danych przełomowego orzeczenia z konkretną sygnaturą — dlatego zasada jest tu celowo opisana bez powołania na konkretne orzeczenie źródłowe. Sądy nie traktują też jednolicie potrącenia „nowe za stare” (Neu-für-alt-Abzug).
Znane również jako
- 130-Prozent-Regel
- czy mogę naprawić auto, gdy niemiecki ubezpieczyciel uznał je za szkodę całkowitą
- ubezpieczyciel zaproponował wartość pozostałości zamiast naprawy
- wartość odtworzeniowa minus wartość pozostałości Niemcy wypadek
- oferta z giełdy złomu zbyt wysoka Niemcy roszczenie
- koszty naprawy powyżej 130 procent wartości pojazdu ubezpieczenie niemieckie
Liczby
| Wartość | Znaczenie | Źródło | Stan na |
|---|---|---|---|
| 130 Prozent | Górna granica kosztów naprawy powiększonych o Wertminderung w stosunku do wartości odtworzeniowej, do której naprawa nadal podlega dochodzeniu | utrwalone orzecznictwo, bez pojedynczej sygnatury przełomowego orzeczenia potwierdzonej w przeanalizowanym materiale | 28.08.2026 |
| mehr als 50 Prozent | Próg, powyżej którego rzeczoznawca przekracza swój margines oceny przy szacowaniu wartości pozostałości (nieosiągnięcie progu wartości rynku specjalnego) | OLG Schleswig 7 U 67/25 | 03.03.2026 |
| drei Angebote | Minimalna liczba ofert z rynku regionalnego, które rzeczoznawca powinien uzyskać i wymienić w opinii przy ustalaniu wartości pozostałości | BGH VI ZR 318/08 | 13.10.2009 |
| 14 859,99 € | Oferta wartości pozostałości uznana za niewiarygodną przy wartości odtworzeniowej 21 000 € i kosztach naprawy powyżej 25 000 € netto — przykład obowiązku rzeczoznawcy do weryfikacji ofert | LG München I 17 O 2076/22 | 08.12.2023 |
Przykład obliczeniowy
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Wartość odtworzeniowa (WBW) | 12 000,00 € |
| Granica 130 procent (WBW × 1,3) | 15 600,00 € |
| Koszty naprawy według opinii | 14 200,00 € |
| Merkantile Wertminderung (utrata wartości handlowej) według opinii | 800,00 € |
| Suma: koszty naprawy + Wertminderung | 15 000,00 € |
| Porównanie z granicą 130 procent | 15 000 € jest poniżej 15 600 € — naprawa dozwolona |
| Wartość pozostałości (dla porównania, gdyby nie naprawiano) | 3 500,00 € |
| Odszkodowanie przy rozliczeniu na podstawie kosztorysu (WBW − Restwert) | 8 500,00 € |
Wynik: Dodatkowy warunek: naprawa musi zostać wykonana fachowo i w pełni zgodnie ze specyfikacją opinii, a pojazd musi być użytkowany przez co najmniej sześć miesięcy. Tylko wtedy ubezpieczyciel płaci pełne 15 000 euro kosztów naprawy i Wertminderung — znacznie więcej niż 8500 euro, które należałoby się przy rozliczeniu bez naprawy.
Co zazwyczaj pisze ubezpieczyciel
To streszczone sensownie typowe uzasadnienia z pism o likwidacji szkody, a nie dosłowne cytaty z konkretnego pisma.
„Die Reparaturkosten übersteigen 130 Prozent des Wiederbeschaffungswerts, wir regulieren daher nur auf Totalschadenbasis.“ (polski: „Koszty naprawy przekraczają 130 procent wartości odtworzeniowej, dlatego rozliczamy wyłącznie na podstawie szkody całkowitej.”)
„Das von Ihnen benannte Restwertangebot berücksichtigen wir nicht, unser Restwertbörsen-Gebot liegt deutlich höher.“ (polski: „Nie uwzględniamy wskazanej przez Państwa oferty wartości pozostałości, nasza oferta z giełdy wartości pozostałości jest wyraźnie wyższa.”)
„Ein Nachweis der sechsmonatigen Weiternutzung liegt nicht vor, daher zahlen wir nur die Differenz aus Wiederbeschaffungswert und Restwert.“ (polski: „Nie przedstawiono dowodu sześciomiesięcznego dalszego użytkowania, dlatego wypłacamy tylko różnicę między wartością odtworzeniową a wartością pozostałości.”)
„Wir rechnen einen Neu-für-alt-Abzug ein, wodurch die Reparaturkosten die 130-Prozent-Grenze übersteigen.“ (polski: „Uwzględniamy potrącenie „nowe za stare”, przez co koszty naprawy przekraczają granicę 130 procent.”)
Jak można odpowiedzieć
Pojazd naprawiono fachowo (przypadek 130 procent)
Sehr geehrte Damen und Herren,
Sie stufen den Schaden als Totalschaden ein und verweisen auf die 130-Prozent-Grenze. Das Fahrzeug wurde jedoch fachgerecht und vollständig nach den Vorgaben des Gutachtens vom … instand gesetzt. Die Reparaturkosten von … Euro zuzüglich der im Gutachten festgestellten Wertminderung von … Euro liegen mit … Euro unterhalb von 130 Prozent des Wiederbeschaffungswerts von … Euro. Ich werde das Fahrzeug mindestens sechs Monate weiternutzen.
Ich bitte um Ausgleich der vollen Reparaturkosten bis zum …
Tłumaczenie polskie (wyłącznie do zrozumienia — proszę wysłać tekst niemiecki powyżej, nie ten):
Szanowni Państwo,
klasyfikują Państwo szkodę jako całkowitą i powołują się na granicę 130 procent. Pojazd został jednak naprawiony fachowo i w pełni zgodnie ze specyfikacją opinii z dnia … . Koszty naprawy w wysokości … euro powiększone o stwierdzoną w opinii Wertminderung w wysokości … euro wynoszą łącznie … euro, co jest poniżej 130 procent wartości odtworzeniowej wynoszącej … euro. Będę nadal użytkować pojazd przez co najmniej sześć miesięcy.
Proszę o wyrównanie pełnych kosztów naprawy do dnia … .
Rozliczenie na podstawie wartości odtworzeniowej i wartości pozostałości
Sehr geehrte Damen und Herren,
Ihr Restwertangebot von … Euro stammt aus einer bundesweiten Restwertbörse und liegt nicht auf dem für mich als Privatperson tatsächlich zugänglichen regionalen Markt. Maßgeblich ist der vom Sachverständigen für den regionalen Markt ermittelte Restwert von … Euro (BGH, Urteil vom 10.07.2007, VI ZR 217/06). Ich halte die Abrechnung auf dieser Grundlage aufrecht und bitte um Ausgleich der Differenz von … Euro bis zum …
Tłumaczenie polskie (wyłącznie do zrozumienia — proszę wysłać tekst niemiecki powyżej, nie ten):
Szanowni Państwo,
Państwa oferta wartości pozostałości w wysokości … euro pochodzi z ogólnokrajowej giełdy wartości pozostałości i nie znajduje się na rynku regionalnym faktycznie dla mnie dostępnym jako osoby prywatnej. Decydująca jest wartość pozostałości ustalona przez rzeczoznawcę dla rynku regionalnego, wynosząca … euro (BGH, wyrok z 10.07.2007, VI ZR 217/06). Podtrzymuję rozliczenie na tej podstawie i proszę o wyrównanie różnicy w wysokości … euro do dnia … .
Odnosi się to do prawa niemieckiego i niemieckiej praktyki sądowej.
Uwaga: to ogólna pomoc w sformułowaniu, a nie porada prawna w indywidualnej sprawie. Prosimy dostosować tekst do własnej sytuacji lub skorzystać z porady prawnika w konkretnym przypadku.
Co ubezpieczyciel robi dalej
- Płaci. Zdarza się, gdy opinia w zrozumiały sposób wyjaśnia ustalenie wartości pozostałości albo gdy spełnione są warunki naprawy.
- Przedstawia wyższą ofertę wartości pozostałości z giełdy. Wtedy decyduje, czy ta oferta pochodzi z rynku faktycznie dostępnego dla poszkodowanego.
- Kwestionuje fachowość naprawy lub dalsze użytkowanie. Wtedy warto zabezpieczyć faktury, zdjęcia i okres rejestracji.
- Podtrzymuje obniżoną kwotę szkody całkowitej. Wtedy warto sprawdzić, czy granica 130 procent rzeczywiście jest przekroczona po prawidłowym zsumowaniu kosztów naprawy i Wertminderung.
Gdzie to znaleźć w opinii: wartość odtworzeniowa, wartość pozostałości, Wertminderung i koszty naprawy są zwykle wymienione pod osobnymi nagłówkami w opinii. Jeśli brakuje wyraźnego sprawdzenia granicy 130 procent, warto poprosić rzeczoznawcę o uzupełniającą opinię.
W sprawie terminu: ubezpieczycielowi OC (Haftpflichtversicherer) przysługuje zwykle termin na weryfikację od czterech do sześciu tygodni od otrzymania kompletnych dokumentów. Warto wyznaczyć konkretny termin płatności. Jeśli ubezpieczyciel nie reaguje, popada w zwłokę (Verzug, § 286 BGB) i od tego momentu jest zobowiązany do odsetek za zwłokę. Roszczenia z wypadku drogowego przedawniają się z reguły po trzech latach od końca roku, w którym powstały (§ 195, § 199 BGB).
Powyższe odnosi się do prawa niemieckiego i niemieckiej praktyki likwidacji szkód.
Orzecznictwo
| Sąd | Sygnatura | Data | Kluczowe ustalenie | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| BGH | VI ZR 174/24 | 25.03.2025 | Ustalenie wartości pozostałości dla pojazdu przewłaszczonego na zabezpieczenie: szkoda ogranicza się do kosztów nabycia zastępczego, czyli różnicy między wartością odtworzeniową a wartością pozostałości. Najnowsze orzeczenie BGH dotyczące wartości pozostałości. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=25.03.2025&Aktenzeichen=VI+ZR+174%2F24 |
| OLG Schleswig | 7 U 67/25 | 03.03.2026 | Rzeczoznawca musi uzyskać co najmniej trzy wiążące oferty z rynku regionalnego i krytycznie ocenić ich wiarygodność; margines oceny kończy się, gdy próg wartości rynku specjalnego zostanie zaniżony o więcej niż 50 procent. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=OLG+Schleswig&Datum=03.03.2026&Aktenzeichen=7+U+67%2F25 |
| BGH | VI ZR 318/08 | 13.10.2009 | Przy szacowaniu wartości pozostałości rzeczoznawca musi z reguły ustalić trzy oferty na właściwym rynku regionalnym i wymienić je konkretnie w opinii. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=13.10.2009&Aktenzeichen=VI+ZR+318%2F08 |
| OLG Zweibrücken | 8 U 89/17 | 16.03.2021 | Rzeczoznawca ma obowiązek krytycznej weryfikacji uzyskanych ofert wartości pozostałości, a nie tylko przeprowadzenia badania rynku. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=OLG+Zweibr%C3%BCcken&Datum=16.03.2021&Aktenzeichen=8+U+89%2F17 |
| LG München I | 17 O 2076/22 | 08.12.2023 | Oferta wartości pozostałości 14 859,99 € nie była wiarygodna przy wartości odtworzeniowej 21 000 € i kosztach naprawy powyżej 25 000 € netto. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=LG+M%C3%BCnchen+I&Datum=08.12.2023&Aktenzeichen=17+O+2076%2F22 |
| OLG Koblenz | 12 U 2148/21 | 01.02.2022 | Poszkodowany jest panem procesu restytucji; nie musi czekać na wyższą ofertę wartości pozostałości. | https://dejure.org/2022,22163 |
| OLG München | 10 U 516/22 | 14.04.2022 | Gdy pojazd jest nadal użytkowany mimo szkody całkowitej, decydująca jest wartość pozostałości ustalona przez rzeczoznawcę dla rynku regionalnego. | https://dejure.org/2022,14418 |
| LG Schweinfurt | 12 O 522/21 | 28.10.2021 | Nie trzeba czekać na wyższą ofertę wartości pozostałości, jeśli sprzedaż była ekonomicznie uzasadniona. | https://dejure.org/2021,46712 |
| LG Gießen | 3 O 479/19 | 14.08.2020 | Sprzedaż po wartości rynkowej regionalnej ustalonej przez rzeczoznawcę spełnia nakaz gospodarności (Wirtschaftlichkeitsgebot). | https://dejure.org/2020,86736 |
| OLG Frankfurt | 22 U 49/08 | 19.01.2010 | Poszkodowany nie musi akceptować ofert wartości pozostałości od nieznanych podmiotów, które wyraźnie przekraczają wartość rynku regionalnego; rzeczoznawca może uwzględniać jedynie oferty z ogólnego rynku regionalnego. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=OLG+Frankfurt&Datum=19.01.2010&Aktenzeichen=22+U+49%2F08 |
| BGH | VI ZR 217/06 | 10.07.2007 | Gdy pojazd jest nadal użytkowany po częściowej naprawie, zaliczeniu podlega wartość pozostałości ustalona przez rzeczoznawcę dla rynku regionalnego; poszkodowany nie może być odsyłany do internetowych giełd wartości pozostałości. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=10.07.2007&Aktenzeichen=VI+ZR+217%2F06 |
| BGH | VI ZR 316/09 | 01.06.2010 | Poszkodowany spełnia nakaz gospodarności (Wirtschaftlichkeitsgebot), sprzedając pojazd po cenie ustalonej przez rzeczoznawcę dla rynku regionalnego; nie musi korzystać z wyspecjalizowanych platform ani czekać na lepsze oferty. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=01.06.2010&Aktenzeichen=VI+ZR+316%2F09 |
| BGH | VI ZR 673/15 | 27.09.2016 | Poszkodowany może sprzedać pojazd po wartości pozostałości ustalonej przez rzeczoznawcę, bez wcześniejszego dania ubezpieczycielowi możliwości przedstawienia wyższej oferty. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=27.09.2016&Aktenzeichen=VI+ZR+673%2F15 |
| BGH | VI ZR 358/18 | 25.06.2019 | Poszkodowany spełnia nakaz gospodarności, zbywając pojazd po wartości pozostałości ustalonej przez rzeczoznawcę dla rynku regionalnego; nie musi korzystać z internetowych giełd wartości pozostałości. Wobec poszkodowanego będącego zawodowym handlarzem pojazdami używanymi obowiązują surowsze kryteria. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=25.06.2019&Aktenzeichen=VI+ZR+358%2F18 |
| BGH | VI ZR 232/09 | 15.06.2010 | Stanowisko przeciwne. Wyższy rzeczywiście uzyskany przy sprzedaży wpływ z wartości pozostałości podlega zaliczeniu, o ile został osiągnięty bez szczególnego wysiłku. | https://dejure.org/2010,477 |
| BGH | IV ZR 379/13 | 10.09.2014 | Wartość pozostałości w szkodzie autocasco (inne kryterium niż w OC): przy prawie do odliczenia podatku naliczonego decyduje wpływ netto, w przeciwnym razie rzeczywiście uzyskana cena brutto. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=10.09.2014&Aktenzeichen=IV+ZR+379%2F13 |
| BGH | VI ZR 38/22 | 16.01.2024 | Ryzyko warsztatu (Werkstattrisiko): poszkodowany może polegać na tym, że ryzyko zawyżonej faktury ponosi sprawca wypadku, nawet jeśli faktura warsztatu nie została jeszcze zapłacona. | https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=16.01.2024&Aktenzeichen=VI+ZR+38%2F22 |
Najczęstsze pytania
Ubezpieczyciel przysyła mi wyższą ofertę wartości pozostałości — czy muszę za nią sprzedać?
Nie, z reguły nie. Liczy się wartość pozostałości ustalona przez rzeczoznawcę na rynku regionalnym dostępnym dla poszkodowanego. Nie trzeba akceptować wyższej oferty z giełdy wartości pozostałości.
Czym jest Restwertbörse i dlaczego oferty są tam tak wysokie?
Ogólnokrajową platformą internetową, na której wyspecjalizowani kupujący licytują pojazdy powypadkowe. Oferty często przekraczają wartość rynku regionalnego, ale w praktyce nie są łatwo dostępne.
Sprzedałem/-am już auto, zanim nadeszła oferta wartości pozostałości — co teraz?
Zachowaj potwierdzenie sprzedaży. Jeśli sprzedano po cenie ustalonej przez rzeczoznawcę dla rynku regionalnego, spełniony jest nakaz gospodarności — późniejsza, wyższa oferta niczego nie zmienia.
Czy wolno naprawić auto, mimo że ubezpieczyciel uznaje je za szkodę całkowitą?
Tak, do 130 procent wartości odtworzeniowej. Wymaga to fachowej, pełnej naprawy zgodnej ze specyfikacją opinii i dalszego użytkowania pojazdu przez co najmniej sześć miesięcy.
Co oznacza zasada 130 procent przy szkodzie całkowitej?
Koszty naprawy powiększone o Wertminderung mogą łącznie wynosić do 130 procent wartości odtworzeniowej i wtedy podlegają zwrotowi mimo ekonomicznej szkody całkowitej — pod warunkiem fachowej naprawy i dalszego użytkowania.
Czy Wertminderung wlicza się do granicy 130 procent?
Tak. Merkantile Wertminderung jest częścią szkody i dolicza się ją do kosztów naprawy, zanim sumę porówna się z 130 procentami wartości odtworzeniowej.
Źródła
- BGH, Urteil vom 25.03.2025, Az. VI ZR 174/24 (NJW 2025, 2465) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=25.03.2025&Aktenzeichen=VI+ZR+174%2F24
- OLG Schleswig, Urteil vom 03.03.2026, Az. 7 U 67/25 — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=OLG+Schleswig&Datum=03.03.2026&Aktenzeichen=7+U+67%2F25
- BGH, Urteil vom 13.10.2009, Az. VI ZR 318/08 (NJW 2010, 605) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=13.10.2009&Aktenzeichen=VI+ZR+318%2F08
- OLG Zweibrücken, Beschluss vom 16.03.2021, Az. 8 U 89/17 — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=OLG+Zweibr%C3%BCcken&Datum=16.03.2021&Aktenzeichen=8+U+89%2F17
- LG München I, Urteil vom 08.12.2023, Az. 17 O 2076/22 — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=LG+M%C3%BCnchen+I&Datum=08.12.2023&Aktenzeichen=17+O+2076%2F22
- OLG Koblenz, Entscheidung vom 01.02.2022, Az. 12 U 2148/21 — https://dejure.org/2022,22163
- OLG München, Entscheidung vom 14.04.2022, Az. 10 U 516/22 — https://dejure.org/2022,14418
- LG Schweinfurt, Urteil vom 28.10.2021, Az. 12 O 522/21 — https://dejure.org/2021,46712
- LG Gießen, Urteil vom 14.08.2020, Az. 3 O 479/19 — https://dejure.org/2020,86736
- OLG Frankfurt, Entscheidung vom 19.01.2010, Az. 22 U 49/08 (NJW-RR 2010, 1616) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=OLG+Frankfurt&Datum=19.01.2010&Aktenzeichen=22+U+49%2F08
- BGH, Urteil vom 10.07.2007, Az. VI ZR 217/06 (NJW 2007, 2918) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=10.07.2007&Aktenzeichen=VI+ZR+217%2F06
- BGH, Urteil vom 01.06.2010, Az. VI ZR 316/09 (NJW 2010, 2722) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=01.06.2010&Aktenzeichen=VI+ZR+316%2F09
- BGH, Urteil vom 27.09.2016, Az. VI ZR 673/15 (NJW 2017, 28) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=27.09.2016&Aktenzeichen=VI+ZR+673%2F15
- BGH, Urteil vom 25.06.2019, Az. VI ZR 358/18 (NJW 2019, 3139) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=25.06.2019&Aktenzeichen=VI+ZR+358%2F18
- BGH, Urteil vom 15.06.2010, Az. VI ZR 232/09 (NJW 2010, 2724) — https://dejure.org/2010,477
- BGH, Urteil vom 10.09.2014, Az. IV ZR 379/13 (NJW 2015, 160) — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=10.09.2014&Aktenzeichen=IV+ZR+379%2F13
- BGH, Urteil vom 16.01.2024, Az. VI ZR 38/22 — https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Gericht=BGH&Datum=16.01.2024&Aktenzeichen=VI+ZR+38%2F22